GIA ĐÌNH CỦA THIÊN CHÚA
Lễ Thánh Gia Thất, Năm A
Mt 2,13-15.19-23
BÀI TIN MỪNG: Mt 2,13-15.19-23
(13) Khi các nhà chiêm tinh đã ra về, thì kìa sứ thần Chúa hiện ra báo mộng cho ông Giuse rằng: "Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Aicập, và cứ ở đó cho đến khi tôi báo lại, vì vua Hêrôđê sắp tìm giết Hài Nhi đấy!" (14) Ông Giuse liền chỗi dậy, và đang đêm, đưa Hài Nhi và mẹ Người trốn sang Ai-cập. (15) Ông ở đó cho đến khi vua Hêrôđê băng hà, để ứng nghiệm lời Chúa phán xưa qua miệng ngôn sứ: Ta đã gọi con Ta ra khỏi Ai-cập.
(19) Sau khi vua Hêrôđê băng hà, sứ thần Chúa lại hiện ra với ông Giuse bên Aicập, (20) báo mộng cho ông rằng: "Này ông, dậy đem Hài Nhi và mẹ Người về đất Ítraen, vì những kẻ tìm giết Hài Nhi đã chết rồi." (21) Ông liền chỗi dậy đưa Hài Nhi và mẹ Người về đất Ítraen. (22) Nhưng vì nghe biết Áckhêlao đã kế vị vua cha là Hêrôđê, cai trị miền Giuđê, nên ông sợ không dám về đó. Rồi sau khi được báo mộng, ông lui về miền Galilê, (23) và đến ở tại một thành kia gọi là Nadarét, để ứng nghiệm lời đã phán qua miệng các ngôn sứ rằng: Người sẽ được gọi là người Nadarét.
SUY NIỆM: GIA ĐÌNH CỦA THIÊN CHÚA
Hôm nay Phụng Vụ Giáo Hội mời gọi chúng ta chiêm ngưỡng hình ảnh một gia đình kiểu mẫu cho mọi gia đình. Đó chính là gia đình của Thánh Giuse, Đức Maria và hài nhi Giêsu. Điểm đặc biệt nơi Thánh Gia chính là Thiên Chúa - điểm khởi đầu, trung tâm, và là điểm quy kết của gia đình.
Trong bài đọc thứ nhất, sách Huấn Ca trình bày những ân phúc đời này và đời sau dành cho những người con hiếu thảo – “bù đắp lỗi lầm”, “tích trữ kho báu”, “được lắng nghe”, “được trường thọ”, “được Thiên Chúa nhớ đến”. Bên cạnh đó, tác giả cũng đưa ra lời cảnh báo dành cho những ai đang lãng quên công ơn của cha mẹ. Với Thiên Chúa, hiếu kính với cha mẹ là một bổn phận của con cái, là một trong những giới răn của Thiên Chúa dành cho dân Người (Xh 20,12; Đnl 5,16).
Trong bài đọc thứ hai, Thánh Phao lô nhắc nhở giáo đoàn Côlôsê sống xứng đáng với ân huệ và tình thương của Thiên Chúa dành cho mình - sống như Đức Kitô đã sống – trong đời sống chung nơi cộng đoàn (Cl 3,12-17) cụ thể nơi gia đình (c. 18-21). Đời sống cộng đoàn được đặt nền tảng là kinh nghiệm về tình yêu thương, sự tha thứ, và lòng thương xót của Thiên Chúa (c. 12-13). Chúng ta thể hiện lòng tri ân với Thiên Chúa qua cách ta sống với nhau, “có làm gì, nói gì, thì hãy làm hãy nói nhân danh Chúa Giêsu và nhờ Người mà cảm tạ Thiên Chúa Cha” (c. 17).
Thánh Phaolô cũng nêu ra “quy tắc” căn bản cho từng thành viên trong gia đình được Thiên Chúa cứu độ. Trách nhiệm của vợ - chồng, cha mẹ - con cái được mô tả trong một tương quan hỗ tương, có Thiên Chúa làm trung tâm, làm điểm quy chiếu, là cùng đích. Tình yêu trong gia đình phải là một mô phỏng tình yêu của Đức Kitô dành cho Hội thánh (Ep 5, 22-30). Tuy nhiên, khó khăn thử thách là một phần trong gia đình, kể cả đó là gia đình của Chúa, Thánh gia.
Trình thuật của bài Tin Mừng hôm nay kể lại cho chúng ta một kinh nghiệm của gia đình với những khó khăn thử thách trong đời thường và đời sống đức tin. Trong bức tranh trốn chạy của gia đình hài nhi Giêsu, sự bách hại của Hêrôđê biểu tượng cho những khó khăn thử thách thực tế trong cuộc sống gia đình và con người thời nay (x..Benedicto XVI (2007), Sứ điệp nhân Ngày Thế giới Di dân và Tị nạn lần thứ 93). Đó là sự lưu vong, cuộc di dân cũng như những bước chân đi tìm kiếm sự an toàn và hạnh phúc của con người, chấp nhận rời xa mảnh đất quê hương, xứ sở. Vua Hêrôđê biểu trưng cho một thứ quyền lực, sự dữ, sự ác mà con người phải chịu đựng cách bất khả kháng. Nó đe dọa sự sống của con người, tước đoạt sự sống của những người vô tội, thấp cổ bé họng chỉ vì lợi ích của một ai đó. Ai cập là một nơi trốn chạy, chứa đựng một ký ức về sự quan phòng, sự giải phóng và ơn cứu độ của Thiên Chúa dành cho dân Israel qua tổ phụ Giacóp và Giuse nhất là biến cố Vượt Qua - Xuất Hành. Ai cập chỉ là tạm thời chứ không phải là điểm đến, không phải là “miền đất hứa”. Thánh Giuse lập tức đưa Đức Maria và Hài Nhi trở về đất Israel khi nghe tiếng thiên thần báo mộng (Mt 2,19-21).
Vậy đâu là bài học cho chúng ta qua câu chuyện này? Đâu là những khó khăn mà gia đình, cộng đoàn chúng ta đang gặp phải? Giữa những khó khăn ấy, chúng ta có nhanh nhạy nghe được tiếng Chúa và dám làm theo Ý Ngài? Đâu là điểm tựa và điểm quy kết cho những hành động của chúng ta? Đâu là những giá trị nòng cốt chúng ta quy chiếu cho chọn lựa cho hành động của mình? Ai cập của chúng ta là ở đâu? Đất hứa của chúng ta nằm ở nơi nào? Liệu chúng ta có dám làm cuộc xuất hành và trở về?
Trong đêm tối, Thánh Giuse thức dậy đưa hài nhi Giêsu và mẹ Ngài tránh sang Ai cập, trốn khỏi sự truy sát của quyền lực nhà vua. Thánh Giuse sau khi nghe lời sứ thần truyền “liền chỗi dậy” (Mt 2,14.21). Ngài cùng với Đức Maria vội vã đi trong đêm cách mau lẹ để bảo đảm sự an toàn cho hài nhi Giêsu. Sự biện phân, nhanh nhạy trước ý Chúa và vâng phục của đức tin nơi Thánh Gia chính là gương mẫu cho mọi gia đình. Thánh Gia lắng nghe và thực thi ý Chúa với một con tim vâng phục và tín thác hoàn toàn vào thánh ý Chúa.
Chúng ta tự hỏi, có bao nhiêu đêm tối trong cuộc sống khó khăn của mình mà mình vẫn nghe thấy tiếng Chúa? Có bao nhiêu đêm tối của đức tin đang bao phủ tâm hồn chúng ta khiến chúng ta hoang mang lo sợ? Và đâu là những sự chỗi dậy của chúng ta trên con đường thực thi thánh ý? Đêm tối của gia đình vẫn còn đó và Chúa không hề bỏ rơi gia đình, cộng đoàn của chúng ta.
Một hình ảnh khác mà gia đình Thánh để lại cho chúng ta trong câu chuyện Tin Mừng đó chính là sự thinh lặng của Đức Mẹ trong đau khổ (một trong bảy sự đau đớn của Đức Mẹ) và sự hợp lòng chung sức của Thánh gia cùng nhau đương đầu và vượt qua khó khăn. Cũng như thánh Giuse, Mẹ Maria là người luôn lắng nghe và thực thi (Lc 2,19). Có lẽ đây là thách thức của các gia đình trong thế giới ngày hôm nay. Khi khó khăn ập đến, sự phản kháng của con người trở thành một bản năng. Tranh cãi và đổ lỗi cho nhau là một cám dỗ triền miên. Lắng nghe nhau là một điều khó và đối thoại thân tình trong gia đình để cùng nhau vượt khó là một thách đố. Chỉ khi có Chúa, gia đình mới được bền vững giữa sóng gió cuộc đời. Với Chúa, hạnh phúc gia đình được thăng tiến và bảo đảm (x. Robin Gomes (2018), “Pope: The family is alive in prayer, Word of God and service”). Nơi gia đình thánh, Thiên Chúa chính là điểm nối kết giữa các thành viên, là nền tảng cho sự hiệp thông và hiệp nhất trong suy nghĩ và hành động.
Hạnh phúc của Thánh gia, không loại trừ những thử thách trên con đường thực thi ý Chúa. Hạnh phúc và sự thánh thiện của gia đình Thánh được đan kết bởi niềm tin vào sự hiện diện của Đấng Emmanuel. Cả Thánh Giuse và thánh Maria bước vào mầu nhiệm tự hủy của Thiên Chúa (Pl 2,6-8) với một đức tin vững vàng và lòng yêu mến Chúa. Hạnh phúc của Thánh Gia chính là lắng nghe và thực thi ý Chúa. Đây chính là bí kíp của gia đình Thánh, là lời mời gọi dành cho mọi gia đình, mọi công đoàn của Chúa.
Lạy Chúa, có rất nhiều đêm tối nơi gia đình và cộng đoàn chúng con. Có những đêm tối vượt quá tầm kiểm soát của chúng con. Xin cho chúng con luôn nhận ra tiếng Chúa và tin rằng Đấng Emmanuel luôn ở cùng, ở với và hướng dẫn chúng con bảo vệ những giá trị cao qúy của con người. Xin giúp chúng con biết thinh lặng để biết lắng nghe Chúa và lắng nghe nhau. Ước gì gia đình, cộng đoàn chúng con luôn là nơi thực thi Lời Chúa. Xin Thánh Gia đồng hành cùng chúng con trên con đường tin, cậy, và mến. Amen.
Nt. Anna Nguyễn Thị Kim Anh, O.P