ĐỂ DANH CHÚA ĐƯỢC NÊN TRỌN
QUA NHỊP BƯỚC THỪA SAI CỦA THÁNH CATARINA SIENA
“Ta muốn các con yêu mến Ta bằng cùng một tình yêu mà Ta đã yêu mến các con. Nhưng các con không thể làm điều đó đối với Ta cách trực tiếp, vì Ta đã yêu các con mà không được yêu trước. Vì thế, Ta đặt các con giữa tha nhân, để các con làm cho họ điều mà các con không thể làm trực tiếp cho Ta: đó là yêu thương họ mà không tìm kiếm lợi ích riêng. Mọi nhân đức đều được thực hiện nhờ tha nhân”.
Vào một đêm trăng thanh, khi tất cả vạn vật đang chìm trong giấc ngủ, dưới ánh đèn trên bàn học con đang mải mê nghĩ về chủ đề của Nội San Catarina số 52/2026: “Thánh Catarina, Mẫu Gương Người Môn Đệ Thừa Sai”, không biết từ lúc nào con đã thiếp ngủ đi và đã mơ một giấc mơ thật đẹp. Trong giấc mơ ấy, con thấy mình bước vào một căn phòng nhỏ đơn sơ, nơi có ánh sáng dịu nhẹ chiếu qua khung cửa sổ. Ở đó, con gặp thánh Catarina với khuôn mặt hiền hòa và ánh mắt trìu mến; và bằng tất cả sự mạnh dạn và can đảm, con đã đi vào một cuộc đối thoại với ngài…
Tôi:
Thưa thánh Catarina, con được biết ngài là một vị thánh có tinh thần thừa sai mạnh mẽ và nhiệt huyết, nhưng con vẫn chưa hiểu rõ: đời sống thừa sai đúng nghĩa là gì?
Thánh Catarina:
Con yêu mến, đời sống thừa sai trước hết không phải là đi đến những vùng đất xa lạ, nhưng là để tình yêu của Thiên Chúa bừng cháy trong lòng mình. Khi trái tim con được lửa tình yêu ấy thiêu đốt, con sẽ không thể giữ nó cho riêng mình; con sẽ muốn chia sẻ cho mọi người. Như có lần ta đã nói: “Theo bản chất của tình yêu, yêu là khi cảm thấy mình được yêu, và yêu tất cả những gì người yêu của mình yêu. Vì thế, khi linh hồn đã nhận biết trong một mức độ nào đó tình yêu của Đấng Tạo Hóa dành cho mình, thì nó yêu mến Người, và khi yêu mến Người, nó cũng yêu tất cả những gì Người yêu.”
Nhưng con cảm thấy mình yếu đuối và nhỏ bé. Con nghĩ chỉ những người rất tốt lành, thánh thiện mới có thể trở thành người môn đệ thừa sai của Chúa.
Không đâu con ạ, Thiên Chúa thường chọn những người nhỏ bé để thực hiện công trình lớn lao của Ngài. Hãy nhớ rằng chính ta cũng chỉ là một người phụ nữ bình thường nhất trong số những ngưới nữ. Nhưng khi ta trao phó mình cho Thiên Chúa, Ngài đã làm những điều vượt quá khả năng của ta. Điều Thiên Chúa cần nơi con không phải là học vị hay tài năng nhưng là một trái tim sẵn sàng yêu mến và hiến dâng để phục vụ Chúa cách quảng đại.
Vậy con phải bắt đầu đời sống thừa sai từ đâu?
Hãy bắt đầu từ cầu nguyện và xây dựng đời sống tâm giao với Chúa. Trong thinh lặng của cầu nguyện, con sẽ gặp Thiên Chúa và nhận ra tình yêu của Ngài. Rồi từ đó, con hãy đi ra với anh chị em mình để an ủi người đau khổ; nâng đỡ người nghèo và trao tặng những lời đem lại bình an, hy vọng. Như vậy, con đang loan báo Tin Mừng rồi.
Việc loan báo Tin Mừng thật cần thiết nhưng trong thời buổi hiện tại, thế giới đầy chia rẽ, chiến tranh và bạo lực nên con thấy sứ mạng “thừa sai” thật bấp bênh và đầy những rủi ro.
Đừng nản lòng con nhé. Con hãy nhớ rằng một trái tim bừng cháy có thể thắp sáng nhiều trái tim khác. Vì “Nếu con trở nên điều Thiên Chúa muốn nơi con, con sẽ làm bùng cháy cả thế giới.” Và do đó, đời sống thừa sai bắt đầu từ sự biến đổi chính bản thân con. Hơn nữa, con đọc lại ý tưởng của ta đã chia sẻ “Giáo Hội tìm lại vẻ đẹp của mình không phải bằng bạo lực, nhưng bằng hòa bình và những lời cầu nguyện liên lỉ và khiêm nhường, bằng mồ hôi và những giọt nước mắt đổ ra với lòng khao khát thiết tha.”
Thưa thánh Catarina, điều quan trọng nhất của người thừa sai là gì?
Là tình yêu đối với Thiên Chúa và Giáo Hội. Khi con yêu, con sẽ sẵn sàng phục vụ, sẵn sàng hy sinh và sẵn sàng nói lời sự thật để bảo vệ chân lý. Người thừa sai không chỉ nói về Thiên Chúa mà họ còn trở thành dấu chỉ của tình yêu Thiên Chúa cho thế giới hôm nay. “Con người được tạo dựng nên do tình yêu, để con người sống cho tình yêu”.
Con cảm ơn thánh Catarina. Con nghĩ mình bắt đầu hiểu hơn rồi.
Con hãy bước đi trong bình an. Hãy yêu mến Thiên Chúa hết lòng, và hãy yêu thương tha nhân.
Khi con sống như thế, con đã đang là người nữ môn đệ thừa sai của Chúa rồi.
***
…Và ngay sau đó con chợt giật mình tỉnh dậy, con đã có câu trả lời riêng cho mình về điều mà con đang nghĩ đến. Con thật biết ơn và ngưỡng mộ thánh nữ Catarina – vị thánh đã sống một đời vì tình yêu và dấn thân cho sứ mạng “trở nên ánh sáng cho đời”; và ở nơi thánh Catarina, con học được cho mình:
1. Mẫu gương của đời sống gắn kết với Đức Kitô – Ánh sáng đích thực
Sự thánh thiện và lòng đao đức của thánh Catarina đã khiến không ít người phải đặt ra câu hỏi: Một linh hồn ước ao làm sáng danh Thiên Chúa và cứu vớt các linh hồn đã cầu nguyện như thế nào?
Với thánh Catarina, ngài cảm nhận ngay trong chính kinh nghiệm nội tâm của mình, là khi linh hồn được kết hợp với Thiên Chúa bằng tình yêu, thì linh hồn ấy đã đi vào mối tương quan thân tín với Chúa. Ngọn lửa khát khao hướng về Thiên Chúa bùng cháy trong tâm hồn thánh nữ từ rất sớm. Vào thời niên thiếu, Catarina đã ước ao được sống hoàn toàn cho Thiên Chúa như một ẩn sĩ. Thánh nữ tìm kiếm thời giờ để cầu nguyện, suy ngắm và ở một mình. Chúa ưu ái cho thánh nữ được chiêm ngắm những thị kiến thiêng liêng khi còn rất nhỏ, chính những điều đó càng thêm đốt cháy tình yêu và lòng khao khát dâng hiến cho Thiên Chúa. Đến khi trưởng thành, trước những khó khăn, thử thách từ phía gia đình, thánh nữ đã kiến tạo “căn phòng nội tâm” với Chúa, nơi đây, thánh Catarina tìm thấy sự cô tịch và thinh lặng mà trái tim chị hằng khao khát. Đời sống cầu nguyện và thân mật với Chúa được bắt đầu và kéo dài trong suốt cuộc đời, giúp chị luôn sống dưới sự hiện diện của Chúa, khát khao tìm kiếm Chúa, nhiệt tâm và kiên trì trong cầu nguyện. Đây cũng chính là sức mạnh giúp chị sau này có đủ nội lực đối diện với những đau khổ tất yếu trong đời sống và không ngừng dấn thân lên đường phục vụ tha nhân.
2. Mẫu gương của niềm khát khao lan tỏa ánh sáng Tin mừng
Trong bối cảnh những năm 1300 tại Siena, nơi những tranh chấp từ phe nhóm, những người nắm quyền đều bị lôi kéo vào những cuộc tranh chấp tương tàn, thì cuộc đời thánh thiện của thánh Catarina càng tỏa sáng rực rỡ hơn. Dong duổi khắp nơi, như một “tiếng kêu trong sa mạc”, thánh nữ kêu gọi thiết lập lại hòa bình cho những vùng đang gặp chiến tranh, và mời gọi sự khiêm tốn phục vụ nơi những người nắm giữ quyền bính.
Thánh Catarina là người hiếm hoi ủng hộ chân lý của Đức Kitô, nỗ lực nói lên sự thật và truyền bá sứ điệp của Đức Kitô đã làm cho nhiều người biết đến thánh nhân. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đáp ứng khát vọng thuộc trọn về Thiên Chúa của thánh nữ. Chẳng hạn, năm 1378, Đức giáo hoàng Gregoriô cử Catarina đến Florence để thương lượng hầu vãn hồi hòa bình sau khi thành phố này gây chiến với Tòa thánh. Thật không may, qua thái độ bè phái của các cộng sự ở Florentine của mình, Catarina đã bị liên lụy vào chính trị nội bộ của thành phố, và trong một cuộc đụng độ hỗn loạn công khai, người ta đã nỗ lực và cứu thoát ngài khỏi vòng vây của những người hiếu chiến. Nhưng, Catarina đã thất vọng cay đắng về sự trốn thoát của mình, nhìn nhận rằng, chính tội lỗi của mình đã tước đi bông hồng đỏ của sự tử đạo.
Phản ứng của Catarina khi được thoát chết, có lẽ không phải là cách mà hầu hết chúng ta sẽ phản ứng. Dù thế, chúng ta vẫn có thể học được rất nhiều điều từ sự can đảm của thánh nữ.
Thánh Catarina đã không sợ đứng lên đấu tranh cho hòa bình, cho lòng thương xót, cho đức ái đích thực. Chắc chắn, chứng tá kiên trung của ngài đối với Tin Mừng không phải lúc nào cũng được người khác yêu mến, nhưng không có sự chống đối và vu khống nào mà Catarina phải đối diện có thể ngăn cản ngài thực thi bổn phận của mình với tư cách là một Kitô hữu.
3. Mẫu gương sự dấn thân phục vụ vương quốc của Thiên Chúa
Giáo hội mà chúng ta đang thuộc về đang từng ngày triển nở và vươn đến những chân trời rộng lớn, trong số đó có những con người bị lãng quên, những vùng đất xa xăm, hẻo lánh mà ít ai biết đến. Lẽ thường tình thì ai cũng dễ dàng tự an ủi mình rằng: cố gắng chịu đựng hoặc gạt bỏ những thử thách hiện tại trong cuộc sống trần thế này, với sự đảm bảo rằng mọi chuyện sẽ qua đi. Nhưng Thánh Catarina hoàn toàn không áp dụng phương thế này, trái lại, ngài không chỉ cống hiến hết mình để phục vụ người nghèo, người đau bệnh mà còn tham gia rất nhiều vào những hoạt động chính trị dân sự và giáo hội đương thời. Thật vậy, Thánh nữ chăm sóc bệnh nhân, đặc biệt là những người mắc những căn bệnh lở loét, dễ lây nhiễm, và đáng sợ nhất; đi khắp nơi để phục vụ người nghèo; và tận tâm thăm viếng, khuyên nhủ để hoán cải tội nhân… Catarina cũng viết nhiều thư cho những người nam, nữ trong mọi hoàn cảnh sống; trao đổi thư từ với các quận chúa và những người nắm giữ quyền lực của Ý; được các vị giáo hoàng hỏi ý kiến về những vấn đề của Giáo hội. Đồng thời, ngài cũng dấn thân vào việc chữa lành những vết thương của quê hương bằng cách ngăn chặn sự bùng nổ cuộc nội chiến và những thiệt hại của óc bè phái.
Chính việc cầu nguyện và suy niệm đã tiếp thêm sinh lực và hướng dẫn những nỗ lực của Catarina. Thánh nữ là một mẫu gương sống động về sự kết hợp giữa “đức tin và việc làm” mà Thánh Giacôbê đã viết: “Thật thế, một thân xác không hơi thở là một xác chết, cũng vậy, đức tin không có hành động là đức tin chết” (Gc 2, 26).
4. Bước đi cùng với thánh Catarina
Trong Tâm Thư Định Hướng năm 2026, Bề Trên Tổng Quyền có nhấn mạnh chủ đề mục vụ của Hội đồng Giám mục Việt Nam: Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai: “Anh em là ánh sáng thế gian” (Mt 5, 14), đây cũng là chủ đề và kim chỉ nam cho đời sống cũng như sứ vụ của Hội Dòng trong năm 2026.
“Qua việc chiêm niệm và sống lời mời gọi này, mỗi chị em được mời gọi ý thức sâu xa hớn căn tính của mình là một môn đệ được thánh hiến và được sai đi, để trở nên ánh sáng giữa đời; đồng thời kín múc sức sống từ Lời Chúa và Thánh Thể, nhờ đó trung thành trộng việc sống và thi hành sứ mạng loan báo Tin Mừng theo đặc sủng của Hội Dòng.” (Trích trong Tâm Thư Định Hướng 2026).
Sự thánh thiện và gương sống tốt lành của thánh Catarina Siena đã nhắc bảo và gợi hứng cho con về tinh thần và trách nhiệm “thừa sai” của người nữ môn đệ bước theo Chúa Giêsu. Mẹ thánh Têrêsa Calcutta đã từng có lời khuyên thật khôn ngoan: “Trong cuộc sống này, chúng ta không thể làm những điều vĩ đại. Chúng ta chỉ có thể làm những điều nhỏ bé với tình yêu vĩ đại mà thôi”.
Ước mong rằng, nhờ vào việc Nối nguồn với Chúa Giêsu cùng sự gắn bó với Lời Chúa và Thánh Thể sẽ nguồn năng lượng hướng dẫn và biến đổi đời sống của con để trở nên ánh sáng lan tỏa Tin mừng và nên dấu chỉ âm thầm nhưng bền bỉ của hy vọng, và là chứng tá sống động trong sứ mạng rao giảng Tin Mừng nhằm ớn cứu độ các linh hồn, theo đặc sủng của Hội Dòng (x. HP III.1).
Khi còn sinh thời, thánh Catarina đã để lại một di ngôn: “Các con hãy yêu mến, hãy yêu mến, hãy yêu mến, hãy yêu mến lẫn nhau.” điều này như một di sản thiêng liêng cho chúng ta trong đời tu và việc thi hành sứ vụ. Chính tình yêu là sức mạnh giúp chị thánh Catarina không chùn bước trong việc cải tổ Giáo hội, cảm hóa các tội nhân và xoa dịu những vết thương trong thân xác và tâm hồn nơi người khác. Từ gương sống của thánh Catarina, con học được cho mình những điều rất căn bản: con nhận ra được sự hữu hạn và yếu đuối của bản thân để biết khiêm tốn và nỗ lực hơn trong đời sống thiêng liêng, con học được sự bao dung, lòng thương xót nơi tình người, con học được cách kiên nhẫn với những giới hạn của người khác, con học cách tha thứ đối với những yếu đuối và lầm lỗi của anh chị em, con học được để chấp nhận rằng tất cả con người chúng ta đều mong manh và dễ vỡ luôn cần đến tình yêu và sức mạnh của Chúa.
Giữa một thế giới phức tạp như hiện nay, khi mà chủ nghĩa cá nhân, tục hóa và lối sống hưởng thụ lên ngôi thì người tu sĩ càng phải là “chứng nhân lòng thương xót của Thiên Chúa” nơi môi trường này chúng ta phải chiếu sáng trên bầu trời như những vì sao để mong sao mọi người cùng đón nhân ơn ơn cứu rỗi. Thánh nữ Catarina Siena đã nói: “Nếu bạn là những gì bạn nên trở thành, bạn sẽ làm cho cả thế giới bừng cháy!”. Thánh nữ đã yêu mến Giáo Hội bằng trái tim của mình, yêu Giáo Hội trong Đức Kitô, Đấng cứu độ hiển vinh, Đấng đã lập nên Giáo Hội, để qua Giáo Hội, con người được đón lấy ơn cứu rỗi. Đời sống chứng từ của thánh Catarina giúp con ý thức sự dấn thân rao giảng không chỉ bằng lời nói mà còn cả đời sống chứng nhân, đó cũng chính là ước muốn, lòng khao khát của Cha thánh Tổ phụ khi mới thành lập Dòng.
Để kết thúc bài viết, con xin mượn tâm tình cầu nguyện của chị thánh Catarina như lời thân thưa lên với Chúa:
"Lạy Chúa Ba Ngôi vĩnh cửu, Ngài là vực thẳm sâu thẳm của tình yêu.
Ôi Lửa thiêng liêng, ôi Đấng Hằng Hữu, Ngài đã dựng nên con bằng tình yêu.
Xin hãy chiếu soi ánh sáng của Ngài vào tâm hồn con, để con nhận biết sự thật.
Xin hãy đổ tình yêu của Ngài vào tim con, để con chỉ yêu mến Ngài và tha nhân.
Lạy Chúa, con là ai và Chúa là Đấng nào?
Con chỉ là hư vô, còn Chúa là Đấng Hằng Hữu và là Đấng Tuyệt Đối.
Xin hãy biến đổi con thành chính Chúa, để con sống, hành động và yêu thương theo ý Ngài.
Amen."
Nt. Têrêsa Bích Trâm. O.P.
(Trích NS Catarina số 52, 2026)