TÁM MỐI PHÚC - GƯƠNG SOI ĐỜI DÂNG HIẾN
Hạnh phúc là gì? Và làm thế nào để đạt được hạnh phúc? Những câu hỏi ấy xem ra luôn khiến con người đổ xô kiếm tìm hạnh phúc.
Có người tìm kiếm hạnh phúc trong thành công, danh vọng. Có người lại thấy hạnh phúc đơn giản chỉ là có được những khoảnh khắc được tận hưởng sự bình yên trong cuộc sống. Như thế, hạnh phúc không chỉ có một con đường duy nhất, mà mỗi người đều có cách riêng để chạm đến nó. Chính vì thế, hành trình tìm kiếm hạnh phúc trở thành một trong những câu chuyện quan trọng nhất của đời người.
Vậy với những người tu sĩ trong ơn gọi Hội Dòng Đa Minh Thánh Tâm, đâu là con đường dẫn đến hạnh phúc của họ? Một hạnh phúc thật mà Chúa đã hứa ban cho họ, những người dám dấn bước theo Người là gì? Đó chẳng phải là trở nên hoàn thiện như Cha trên trời, là sống cuộc đời công chính trong sứ mạng sao?
Sự hoàn thiện ấy chỉ có được khi người tu sĩ biết họa lại hình ảnh Đức Giêsu, chính Người đã dâng hiến trọn cuộc đời cho Thiên Chúa và cho tha nhân. Chân dung ấy được cụ thể hóa bằng những đặc nét trong bát phúc. Mỗi Mối Phúc được ví như là một bậc thang để tiến đến hạnh phúc thật. Chúng ta cùng đi tìm chìa khóa của từng mối phúc này, hầu cảm nghiệm thế nào là hạnh phúc và ý nghĩa thực sự của đời dâng hiến theo tinh thần Đa Minh mà Chúa Giêsu muốn mời gọi người tu sĩ hôm nay bước theo.
1. “Phúc thay ai có tâm hồn nghèo khó, vì nước trời là của họ”
Từ một Đức Giêsu tự nguyện nghèo khó, đã hủy mình ra nhưng không để hoàn toàn cậy dựa vào Chúa Cha, trần trụi trong phận người để con người được giàu có trong vị trí làm nghĩa tử của Thiên Chúa.
Người có tâm hồn nghèo khó là người không quyến luyến với vật chất, không nô lệ cho tiền tài. Họ là những con người khiêm tốn, hoàn toàn cậy dựa vào Thiên Chúa nên được Người chở che. Người nghèo thực sự là người có đức tin mạnh mẽ vào Thiên Chúa quan phòng.
Đối với chúng ta, là những tu sĩ, mục đích sống nghèo tự nguyện của mình là gì? Tôi có đang tìm mọi cách để sở hữu tất cả, có đang khao khát niềm vui và sự thành công của thế gian để làm giàu cái tôi hiện hữu của mình, hay chọn đến với người nghèo, an ủi và lau khô giọt nước mắt của họ, chọn yêu thương và kiên nhẫn với những trẻ thơ mỏng manh, cần chăm sóc và chở che? Cảm thức sống nghèo của tôi có liên đới với người nghèo trên thế giới, đến hệ sinh thái và việc bảo vệ các thụ tạo chưa? Tôi có cảm nhận được rằng khi không chiếm hữu chính là lúc tôi được sở hữu tất cả, rằng Thiên Chúa luôn ở bên chúng ta như người nghèo, tuy thiếu thốn mọi thứ nhưng vô tận trong tình yêu? Đó chính là cái phúc của những người sống tinh thần nghèo khó, vì Nước Trời đang bên cạnh họ qua dấu chỉ dâng hiến vì tình yêu.
2. “Phúc thay ai hiền lành, vì họ sẽ được đất hứa làm gia nghiệp”
Hiền lành là khiêm tốn, nhẫn nại trước nghịch cảnh của cuộc sống, biết cảm thông trước những sai lỗi của người khác. Hiền lành nhưng không nhát đảm, không sợ hãi trước kẻ kiêu căng tự mãn. Đây là đức tính của người mạnh, có khả năng trả đũa nhưng không trả đũa, có khả năng dành quyền lợi cho mình nhưng không tranh giành. Chính vì thế họ được Thiên Chúa ban thưởng Nước Trời làm gia nghiệp.
Đức Giêsu - Người Tôi trung của Thiên Chúa, là mẫu gương của sự hiền lành mà trong cả bốn Tin Mừng thuật lại, “Bị nguyền rủa, Người không nguyền rủa lại, chịu đau khổ mà chẳng ngăm đe” (1Pr 2, 23). Người dạy các môn đệ hãy hiền lành trong cách đối xử, phản ứng, nếu có bị bách hại, chịu nhẫn nhịn vì điều cao cả hơn, không chống lại người ác, bị ai vả má bên phải thì giơ cả má bên trái ra nữa…Hiền lành của tình yêu đích thực sẽ không làm hại người khác. Người hiền lành không có nghĩa là dễ dãi nhưng là người hành xử lịch sự, hòa nhã với người khác.
Là người được Thiên Chúa tuyển chọn, thánh hiến và yêu thương, chúng ta - Những người sống đời thánh hiến đã có lòng thương cảm, nhân hậu, khiêm nhu, hiền hòa và nhẫn nại với người khác chưa? (Cl 3, 12) Tôi có thái độ nào trước sự giận dữ của người khác, có biết chế ngự cảm xúc của mình? Mỗi khi bị la mắng vì sửa dạy, tôi có cảm nhận được tình yêu mà đối phương dành cho tôi hay tôi tỏ ra bất mãn, biện minh và tìm cách trả đũa?
Nếu gặp đối kháng trong khi làm truyền giáo và giáo dục, tôi dùng bạo lực, vị thế của mình để tranh cãi hay chọn con đường đối thoại và cầu nguyện? Mảnh đất tâm hồn tôi có được chăm bón bởi những hoa trái của Chúa Thánh Thần hay bởi những thứ khác? Ước gì nơi tôi, người tu sĩ mặc lấy tâm tình hiền lành của Đức Kitô qua cách cư xử tử tế, ăn nói dịu dàng hầu mang lại thiện cảm và bầu khí vui tươi cho môi trường mình sống.
3. “Phúc cho những ai sầu khổ, vì họ sẽ được Thiên Chúa ủi an”
Có thể nói, niềm vui nỗi buồn là hai trạng thái không thể tách rời nhau trong cuộc sống. Khi nói “Phúc cho ai sầu khổ” phải chăng Đức Giêsu lên án niềm vui? Câu trả lời chắc chắn là không. Vậy đâu là lý do để những giọt lệ trở thành mối phúc trong Kinh Thánh? Đó là người khi gặp đau khổ, khốn cùng biết chạy đến với Chúa. Đó là người biết khóc cùng người khóc, biết khóc cho những lầm lỗi của mình. Cuộc đời thật đẹp khi trong mọi hoàn cảnh con người nghiệm thấy Thiên Chúa tốt lành biết mấy, chính Ngài sẽ biến đổi những giọt lệ của họ thành những giọt nước mắt của niềm vui ngọt ngào.
Một khi con người dùng tự do của mình để theo đuổi lạc thú, lãng quên Thiên Chúa thì nó sẽ biến thành đau khổ, buồn phiền.
Đức Kitô đã sống mối phúc này khi “khước từ niềm vui dành cho mình mà cam chịu khổ hình thập giá” (Dt 12, 2). Lối sống này tác động thế nào đến đời sống ơn gọi của tôi? Tôi có thấy vui khi phải cố gắng chăm chỉ học hành, khi phải trải qua gian khổ, khó khăn để hoàn thành một mục tiêu đã đặt ra hay khi làm xong công việc bổn phận? tôi có biết cảm thương trước nỗi buồn của người khác, có biết khóc cho lỗi lầm của mình, cho tội lỗi đang tràn lan trong Giáo hội và xã hội để tất cả được ơn biến đổi? Khi cuộc sống có quá nhiều khó khăn thử thách, tôi trở nên u sầu, khép kín hay chạy đến với Chúa để được Người “đẩy lui sầu não khỏi tâm hồn” (Gv 11, 10) bằng ân sủng và tình yêu? Sầu khổ là mối phúc khi ta biết đón nhận với tinh thần tích cực, với niềm tin và lòng biết ơn Thiên Chúa, Đấng sẽ ban lại cho ta niềm ủi an không chỉ là mai sau nhưng chính trong hiện tại.
4. “Phúc thay ai khát khao nên người công chính, vì họ sẽ được Thiên Chúa cho thỏa lòng”
Khát khao là một trạng thái thúc đẩy con người đi tìm hạnh phúc, là người nỗ lực để đạt được cuộc sống như mong đợi. Chúa Giêsu từng nói: “Kho tàng của anh em ở đâu, thì lòng anh em ở đó” (Lc 12, 34). Người có lòng khao khát là người cảm thấy mình thiếu, mình đói cái gì đó. Đói, khát thứ gì đó, chắc không phải là danh vọng, vật chất, mà Chúa muốn chúng ta khao khát. Chúa Giêsu mời gọi con người khao khát cái đẹp tâm hồn, khao khát được trở nên hoàn thiện và khao khát tìm kiếm sự thật. Nói cách khác, những người khao khát công chính là những người biết mến Chúa và yêu thương tha nhân.
Soi mình trong mối phúc này, chúng ta thấy mình đang đói khát điều gì? Chúng mang tính vật chất hay thánh thiêng? Mỗi ngày tôi có khát khao Chúa Giêsu Thánh Thể, có tìm kiếm Lời Chúa, có ước ao sống thánh thiện hơn không? Trên thế giới còn biết bao nhiêu người đang đói khát cả vật chất lẫn thiêng liêng, tôi có nhận ra sứ mệnh của mình là làm cho họ được no thỏa bằng nhiều cách thức khác nhau trong đặc sủng của mình? Chỉ có Chúa mới có thể làm no thỏa khao khát của chúng ta, hãy tìm kiếm điều thiện hảo, Người sẽ cho được thỏa lòng.
5. “Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương”
Thương xót không chỉ là một tình cảm, trạng thái xúc động của trái tim trước những éo le của người khác, nhưng còn chỉ hành động của người biết nâng đỡ những ai lâm cảnh khốn cùng. Có thể thấy, cuộc đời của Đức Giêsu cho ta hình ảnh rõ nét về mối phúc này: “Người tỏ lòng thương xót đối với tội nhân, xót thương trước nỗi khổ đau và khó khăn của con người, ban lương thực, chữa lành bệnh nhân, giải phóng người bị áp bức”. Thiên Chúa là Đấng luôn tha thứ cho ta bằng một cử chỉ trìu mến, ân cần. Tình thương của Ngài ví như ánh sáng Mặt Trời tỏ rạng xua tan màn đêm tội lỗi, chiếu rọi ân sủng chữa lành những vết thương của ta và đem lại cho ta một sức sống dồi dào. Chính Thiên chúa luôn là người thương xót chúng ta trước vì thế chúng ta cũng phải tỏ lòng xót thương nhau. Vì ân sủng bao giờ cũng đến trước và chính nó tạo ra bổn phận. Cũng vậy, chỉ có người biết đối diện với đau khổ như nó là, không chạy trốn thực tại thì mới có khả năng chạm đến chiều sâu của cuộc sống và thực sự hạnh phúc. Người ấy được Thiên Chúa ủi an, cảm nhận được ý nghĩa cuộc đời qua việc xả thân vì người khác, biết giúp người khác vượt qua đau khổ để cùng nhau nên thánh.
Mỗi khi bị chìm ngập trong bóng tối, khi sự dữ và cám dỗ bủa vây, tôi có biết kêu lên: “Lạy Chúa Giêsu! Xin thương xót con”? Trước những sai lầm của người khác, tôi có động lòng trắc ẩn, chọn tha thứ hay xét đoán, lên án họ? Tôi có nhận ra cái giá mà Chúa phải trả cho những lỗi lầm của mình là cái chết trên thập giá, để dứt khoát hơn với tội, biết đứng dậy sau vấp ngã? Lòng thương xót của Chúa có giúp tôi nhận ra mình được yêu thương và tôi đã loan truyền tình thương đó qua lối sống của mình như thế nào? Nếu chúng ta có trái tim biết xót thương, chúng ta sẽ bất ngờ trước niềm hạnh phúc lớn lao mà mình nhận lại được.
6. “Phúc cho ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa”
Trong sạch có nghĩa là ngay thẳng, lòng dạ đơn thành, không làm tôi hai chủ, là người không giả hình giả bộ, sống tiết độ. Những người như thế sẽ được thấy Thiên Chúa trong đức tin, được sống thân mật, gần gũi với Ngài. Vì đối với họ: “Người phàm chỉ thấy điều mắt thấy, còn Đức Chúa thì thấy tận đáy lòng” (1Sm 16,7). Coi trọng vẻ bề ngoài hơn nét đẹp tâm hồn là người cho mình quan trọng hơn Thiên Chúa. Chúng ta đang sống trong một thế giới theo chủ nghĩa khoái lạc, một thế giới hưởng thụ, luôn tìm kiếm những cảm giác sung sướng. chính vì thế, một tâm hồn trong sạch chắc chắn là con đường đem lại tình yêu chân thực, tình yêu tôn trọng nhân vị con người.
Mối phúc này thúc đẩy người tu sĩ phải “nỗ lực sống cho một tình yêu thanh khiết”. Tôi đã giữ lời khấn này thế nào? Tôi có sống trong sạch, ngay thẳng trong suy nghĩ, lời nói, có canh chừng giác quan, tiết chế dục vọng của mình? Chắc hẳn, ai trong chúng ta cũng đã từng trải qua giây phút phải chiến đấu với nhân đức này, đặc biệt với tư cách là một người được thánh hiến, tôi có chọn Chúa là đối tượng duy nhất, có sống vui tươi với tha nhân hay vẫn còn sống lối sống giả hình, chưa coi trọng người khác và có khi lợi dụng họ? Tôi đã có thái độ nào khi gặp cám dỗ về nhân đức này? Dù là tu sĩ, chúng ta vẫn mang trong mình thân phận mỏng manh, yếu đuối, trái tim tôi có chọn Chúa là trên hết, có cầu xin Người giúp sức để sống trọn vẹn trong ơn gọi thánh hiến?
7. “Phúc thay ai xây dựng hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa”
Người xây dựng hòa bình là người hoạt động cho công bình xã hội, cho sự phát triển và hạnh phúc con người. Hòa bình ở đây không phải là yên lặng, né tránh tranh chấp nhưng là một sự bình an đích thực, là quà tặng từ chính Chúa. Nhờ đó, con người có sự bình an nội tâm, sống theo thánh ý Chúa và bình an với mọi người. Chúa Giêsu được gọi là “hoàng tử hòa bình” vì Người đến để giao hòa con người với Thiên Chúa, đẩy lui quyền lực của sự dữ, diệt trừ dối trá bằng mối dây yêu thương. Người xây dựng hòa bình được gọi là “con Thiên Chúa” vì họ bắt chước Người, làm những gì Người dạy.
Tôi có phải là người xây dựng hòa bình, là người đem lại bình an cho mọi người? Tôi đã làm gì nếu không thể hòa hợp với người này, nếu đang có sự bất đồng trong cộng đoàn tôi, nếu có sự căng thẳng nơi môi trường tôi sống? Tôi có đang thực sự bình an - Một dấu chỉ của người hạnh phúc trong đời thánh hiến? Tôi đã làm gì để đạt được sự bình an cả bên ngoài lẫn trong tâm hồn mình? Ước chi sự bình an của Chúa Giêsu Kitô hằng ngự trị trong tâm hồn chúng ta, để chúng ta cũng trở nên những hạt giống gieo rắc bình an và hy vọng cho người khác.
8. “Phúc thay ai bị bách hại vì sống công chính, vì Nước Trời là của họ”
Người bị bách hại vì sống công chính và vì danh Đức Kitô thì được Nước Trời làm gia nghiệp. Đó là người phải chịu đau khổ vì đức tin, bị nguyền rủa, bị bắt bớ và vu khống nhưng vẫn đáp lại bằng tình yêu, sự khiêm nhường và tin tưởng vào sức mạnh ân sủng của Chúa. Ta cũng có thể hiểu đây là người biết xây dựng hòa bình trong cuộc sống thường nhật qua việc sống đúng bổn phận và theo lương tâm, đã dám nói, dám làm vì tình yêu và chân lý.
Tôi đã có thái độ nào trước những điều dối trá và những lăng nhục phải chịu? tôi có đủ điều kiện để được Chúa chúc phúc qua thái độ của người môn đệ: “Bị nguyền rủa, chúng tôi chúc lành; Bị bắt bớ, chúng tôi cam chịu; Bị vu khống, chúng tôi đem lời an ủi” (1 Cr 4, 12-13); Những ngang trái, những đe dọa của cuộc sống có ảnh hưởng đến tôi, có làm cho tôi dễ dàng thỏa hiệp, nghiêng chiều về điều xấu, chấp nhận bất công và đắm chìm trong tội lỗi không? Tôi có dám sống đúng ơn gọi của người môn đề Chúa Kitô là sống và làm chứng cho sự thật để khuôn mặt của Ngài trở nên rõ nét giữa thế gian?
Tạm kết
Chọn sống tinh thần Tám Mối Phúc là chọn đi ngược dòng, đi ngược lại những gì thế gian theo đuổi và tìm kiếm. Có thể thấy, tất cả các Mối Phúc đều hướng về “người nghèo” - những người biết mình bất toàn, mở lòng ra với Thiên Chúa, những người khiêm nhường, khao khát công lý, lòng thương xót và sự thật. Người tu sĩ sống tinh thần Bát Phúc là người thực hành lời Chúa mời gọi và có sứ mệnh phục vụ người nghèo trong xã hội và Giáo Hội với tinh thần vui tươi và hạnh phúc. Đức Giêsu đến khai mở Nước Trời với bài giảng Tám Mối Phúc đã hứa hẹn rằng ai thực hiện sẽ được hạnh phúc không chỉ đời này mà còn ở đời sau. Ở đời này, con người có sự bình an nội tâm và đời sau họ sẽ được ở với Chúa hưởng hạnh phúc viên mãn. Tám Mối Phúc không phải là một bài giảng lý thuyết suông nhưng được chứng nghiệm bởi chính cuộc đời Đức Giêsu. Ngài đã sinh ra trong cảnh nghèo, đã sống thân phận một con người, đã chịu khổ hình, chịu chết nhưng vẫn hạnh phúc vì đã sống cho Chúa Cha và cho mọi người. Như vậy, Tám Mối Phúc quả là lối sống của những người chọn cái tuyệt đối, chọn một tương lai chắc chắn. Vì hạnh phúc thực tại ở đời này thì mong manh, hữu hạn, còn hạnh phúc trong Chúa thì bền vững muôn đời. Vậy cách thức nào là tốt nhất để Tám Mối Phúc có một vị trí quan trọng trong đời thánh hiến Đa Minh của chúng ta? Phải sống tinh thần Tám Mối Phúc thế nào để người môn đệ của Đức Kitô là muối, là ánh sáng mời gọi người khác cùng sánh bước với mình trên đường hy vọng? Thiết nghĩ, cách thức tốt nhất là dùng các Mối Phúc như một tấm gương để từng ngày sống ta được soi bộ dạng thực sự của mình trong đó. Vì bản chất của gương luôn phản ánh chân thực hình ảnh của người soi nó như họ là. Nếu chân thành soi gương với Tám Mối Phúc, chắc chắn rằng cuộc đời người tu sĩ sẽ được biến đổi, cảm thấy hạnh phúc hơn, thêm yêu thương và biết ơn cuộc đời vì biết mình là người có phúc và được Thiên Chúa yêu thương.
Anna Hoa Huệ