THÁNH CATARINA SIENA
CHỨNG TÁ THẦN LINH TRONG ĐỜI THƯỜNG
Đức Giáo hoàng Phaolô VI, đã có nhận định về thánh Catarina Siena trong buổi tiếp kiến chung vào tháng Tư năm 1969: Thánh Catarina một hiện tượng duy nhất trong lịch sử các thánh: dịu dàng nhất, độc đáo nhất và vĩ đại nhất… Trong suy tư và lối nhìn có thể là chủ quan, tôi muốn chiêm ngắm nữ thánh Catarina trong đời thường qua môi trường gia đình cũng là một xã hội thu nhỏ và qua việc sử dụng khả năng là “số vốn” Đấng Tạo Hoá trao ban cho mỗi người; với ước mong nhận ra sự độc đáo và vĩ đại của nữ thánh từ những gì rất thường tình trong đời sống con người, để ước nguyện theo bước chân nữ thánh – Chứng tá Thần Linh trong đời thường - không là điều viển vông, xa tầm tay với, nhưng là điều có thể đối với tôi và với mọi người.
Chứng tá nơi môi trường gia đình
Bé gái Catarina là con áp út trong một gia đình đạo đức, khá giả (thuộc tầng lớp Trung lưu thời đó), đông con (25 người con). Như bao đứa trẻ khác, bé Catarina cũng có thời thơ ấu tươi đẹp và được lớn lên trong tình yêu thương, chăm sóc, dạy dỗ của cha mẹ. Đến năm 12 tuổi, cha mẹ Catarina muốn cô lập gia đình như bao thiếu nữ khác, nhưng Catarina đã một mực chối từ và cho cha mẹ biết: cô đã có ý định dâng mình cho Chúa ngay từ lúc 7 tuổi, cô yêu mến cầu nguyện và muốn sống đời sống cô tịch với Chúa. Đến năm 16 tuổi, khi chị gái Bonaventura qua đời, áp lực “phải lập gia đình” càng lên cao, khi cha mẹ đề nghị Catarina lấy người anh rể goá vợ để yên thắm gia tộc, Catarina đã bộc lộ quyết tâm thuộc về Thiên Chúa hơn là thuận theo ý muốn của cha mẹ, nên ngoài việc chối từ kết hôn, thánh nữ quyết định huỷ bỏ nhan sắc qua việc ăn chay và cắt bỏ mái tóc óng ả quyến rũ của mình … và rồi, biến động đã xảy ra! Môi trường êm ấm, ấp ủ cả tuổi thơ và tuổi trẻ của Catarina phút chốc đã biến thành “chiến trường” và “chốn đoạ đầy”: cô bị tước hết quyền của một “ái nữ” trong gia đình, phải làm việc cực nhọc như người giúp việc và không còn thời gian để cầu nguyện, không còn phòng riêng để sống cô tịch với Chúa!
Nếu nhìn sự việc bằng cảm quan và tâm lý tự nhiên của con người, chúng ta có thể nói: đây là cú xốc rất lớn cho “ái nữ Catarina”, có thể tác động hại không chỉ cho tâm lý mà còn cả đến tính cách của con người Catarina; thực vậy, qua kinh nghiệm và thực tế đời thường, chúng ta đã nghe biết hoặc chứng kiến biết bao sự đổ vỡ tính cách, thay đổi phẩm chất con người đã xảy ra từ những mâu thuẫn, xung khắc trong gia đình, trong cộng đoàn tu trì hoặc trong cộng đồng xã hội! Nhưng với Catarina thì không như vậy, cô vẫn dịu dàng tuân phục quyết định, có thể nói là hơi ác tâm của cha mẹ và những người thân, cô vẫn chăm chỉ tận tuỵ thi hành bổn phận “tớ gái” trong nhà, vẫn kiên nhẫn, hiền hoà chịu đựng sự chê cười, miệt thị của những người thân và có thể cả những người chung quanh; vẫn duy trì được sự bình an và tĩnh lặng trong tâm hồn để ở lại với Thiên Chúa trong hoàn cảnh không có nơi yên tịnh để cầu nguyện, khó ở yên vì công việc bận rộn của người đầy tớ, khó tĩnh lặng vì những tiếng náo động bên ngoài và những tiếng thổn thức bên trong của cảm xúc tự nhiên thuộc tính người nơi Catarina. Để rồi, chính cách hành xử, đón nhận nghịch cảnh của Catarina đã tác động biến đổi cha mẹ cùng các thành viên trong gia đình, khiến họ từ những người phản kháng thành những người tôn trọng, sẵn sàng hợp tác, để Catarina được tự do theo ước nguyện sống cho Chúa và thuộc về Chúa.
Qua những điều nêu trên cho tôi nhận ra:
- Nghị lực Thần Linh là yếu tố quyết định để Catarina có thể sống đời thường với tính cách siêu thường. Nghị lực đó có được nhờ việc cầu nguyện và sống kết hợp với Thiên Chúa trong chính cảnh sống hằng ngày.
- Sống thánh và nên Chứng tá Thần Linh trong đời thường không lệ thuộc môi trường thuận lợi hoặc bất lợi nhưng tuỳ thuộc vào sự nối kết của chúng ta với Thiên Chúa và việc chúng ta sống theo sự tác động của Thánh Thần.
Từ mẫu gương của nữ thánh Catarina, tôi nhận ra lời mời gọi:
- Hãy siêng năng cầu nguyện và giữ sự nối kết với Thiên Chúa trong đời thường!
- Hãy để Thiên Chúa chi phối tâm tư, tình cảm và hành động của chúng ta trong cuộc sống hằng ngày!
- Đừng quá bận tâm tìm kiếm sự thuận lợi, cũng không nên quá lo lắng về sự bất lợi của hoàn cảnh và môi trường sống! Thiên Chúa không thiên vị và cũng không sai lầm khi tạo dựng chúng ta, Ngài biết rõ chúng ta trong mọi cảnh ngộ của cuộc đời, Ngài không bao giờ quên chúng ta nhưng luôn để mắt dõi nhìn và chờ chúng ta nhờ ngài cứu giúp.
- Hãy lắng nghe tiếng Chúa! Hãy để Chúa sống trong ta, sống với ta và sống cùng ta, tức khắc, sự bình an, sự thánh thiện sẽ đến và đời chúng ta sẽ trở thành Lời Chứng cho sự Hiện diện Thần Linh của Thiên Chúa giữa trần đời như nữ thánh Catarina.
- Hãy vì Chúa, can đảm chấp nhận thương đau để đi theo Chúa và sống trọn vẹn Ơn gọi.
Chứng tá sử dụng khả năng
Thánh Catarina Siena vốn không phải là nhà trí thức mà là người thất học mù chữ; nhưng chính thánh nữ lại là người đã để lại cho Giáo hội khối di sản tâm linh đáng kính nể, cụ thể là những tác phẩm kinh điển với lối văn phong huyền bí và thần học sâu sắc về tình yêu Thiên Chúa như: "Đối Thoại Với Thiên Chúa Quan Phòng" cũng được gọi là “Đạo Lý Thánh”, hơn 380 bức thư gửi đến Đức Giáo hoàng, vua chúa, và nhiều "Lời cầu nguyện". Có thể nói, nơi thánh nữ Tiến sĩ Catarina – người học thức thất học – đã có sự hoà quyện thật tuyệt vời giữa khả năng tự nhiên và khả năng siêu nhiên, khiến những giới hạn trong khả năng tự nhiên (thất học và mù chữ) không là trở ngại cho việc thăng tiến khả năng siêu nhiên; và, khả năng siêu nhiên (lòng kính mến Thiên Chúa và yêu thương tha nhân) lại trở nên nguồn động lực mạnh mẽ giúp thánh nữ nâng cao khả năng tự nhiên. Thật vậy, thánh Catarina biết rõ khả năng giới hạn của mình, nhưng thánh nữ không chôn vùi “yến bạc Chúa trao” với oán hận, tự ti mặc cảm như người đầy tớ được Đức Giêsu nói đến trong Dụ ngôn các yến bạc (x.Mt 25, 14-24), trái lại thánh nữ đã cố gắng khắc phục trong an bình và khiêm tốn. Điều đặc biệt và cũng là mẫu gương cho chúng ta: thánh nữ đã nỗ lực cố gắng “xoá mù” không vì những nguyên do tự nhiên nhưng vì nguyên do siêu nhiên quy hướng về Thiên Chúa; chính thánh nữ đã xác định điều này qua lời thổ lộ với cha linh hướng: con quyết tâm học đọc để có thể đọc những lời ca tụng Thiên Chúa và các giờ kinh nguyện. Hiệu quả cho hành vi siêu linh của thánh nữ là sự can thiệp của Thiên Chúa, Đấng là cùng đích và cũng là “Chính Chủ” mọi khả năng của con người; Ngài đã ban cho thánh nữ dư đầy khả năng, vượt xa khả năng mà thánh nữ mong ước, để “người nữ giáo dân thất học và mù chữ” có thể thực thi vai trò Ngôn sứ, Thầy dạy xứng tầm Tiến sĩ Hội Thánh; bên cạnh đó, thánh nữ cũng trở thành mẫu gương sống Chứng tá trong việc sử dụng khả năng Thiên Chúa trao ban.
Từ thực tế khả năng giới hạn của người nữ giáo dân thất học-mù chữ đến khả năng đáng kính nể của nữ thánh Tiến sĩ Hội Thánh, cho tôi nhận ra:
- Thiên Chúa mới thực là “Chính Chủ” của mọi khả năng và tài năng của con người, Ngài cũng là Đấng ban khả năng cho từng người theo Thượng Trí của Ngài. Chúng ta không phải là chủ nhân những gì chúng ta đang có, tất cả là của Chúa và do Chúa. Nên
- Hãy trả lại cho Thiên Chúa những gì thuộc về Thiên Chúa!
- Hãy cùng nữ thánh Catarina ghi nhớ nằm lòng lời Chúa Cha phán dạy qua tác phẩm Đối Thoại: "Con là hư vô, còn Cha là Đấng Hằng Hữu"; để việc sử dụng khả năng, tài năng chỉ nhằm tôn vinh Thiên Chúa đồng thời cũng là Lời Chứng về quyền năng vô biên của Thiên Chúa nơi con người hữu hạn.
- Hãy đặt để tất cả những gì mình có trong tay Thiên Chúa và hết lòng thực thi ý muốn của Thiên Chúa trong đời sống, chắc chắn Thiên Chúa sẽ liệu cho chúng ta; bởi vì “Thiên Chúa luôn ý thức trách nhiệm” với chúng ta là con cái của Ngài (x.Is 49,15), chính Chúa Cha đã hứa cùng thánh nữ Catarina và cũng là hứa với từng người chúng ta: “Hãy nghĩ đến Cha, Cha sẽ nghĩ đến con!”.
- Điều quan trọng không phải là sở hữu ít hay nhiều khả năng, mà là ý hướng, mục đích của chúng ta khi sử dụng những khả năng đó. Quả thực, giá trị trước mặt Thiên Chúa hoặc phần thưởng đời sau cho chúng ta không phải do có “1 yến, 2 yến, hay 5 yến”, cũng không phải là trí thức hay thất học nhưng do mỗi người biết cách lãnh nhận và sử dụng khả năng Chúa ban. Nên,
- Cần trau dồi và làm tăng triển khả năng đồng thời phải lưu ý đến mục đích thúc đẩy chúng ta thực hiện việc phát triển khả năng.
- Thật sai lầm và có thể nói là tai hại nếu chúng ta chọn sai mục đích thăng tiến khả năng của mình; và, cũng thật là đáng tiếc nếu việc sử dụng khả năng chỉ đem lại cho chúng ta “kho lẫm” ở đời này, hoặc “tiếng vang” nhất thời nơi người phàm mà không làm cho chúng ta nên giàu có và thiện hảo trước mặt Thiên Chúa.
- Hãy sử dụng khả năng Chúa ban, sao cho khi kết thúc cuộc sống dương gian, chúng ta có thể ngước nhìn Thiên Chúa và nói được như thánh nữ Catarina: “Lạy Đấng con yêu mến, Ngài đã gọi con, giờ đây con xin đến ! Con đến mà không mang theo công trạng gì trong tay, nhưng chỉ trông chờ lòng nhân lành và quyền năng do Máu Thánh Chúa đổ ra”.
Lời nguyện thay lời kết:
Tạ ơn Chúa đã ban cho chúng con gương mẫu Sống Chứng Tá của thánh nữ Catarina, giúp chúng con thêm xác tín: con đường nên thánh và sống chứng tá cũng là con đường sống của mỗi người chúng con. Xin giúp chúng con biết noi gương thánh nữ, để giữa cảnh đời đầy dẫy những biến động cùng muôn vàn cám dỗ qua việc sử dụng khả năng trong xã hội hiện đại hôm nay, chúng con vẫn kiên trì sống niềm tin vào Thiên Chúa, đồng thời là Lời Chứng loan báo về sự tác thánh tuyệt hảo và quyền năng vô biên của Thiên Chúa trên phận người yếu đuối mong manh. Amen.
Nt. Maria Nguyễn Thị Tuý Phượng,O.P
(Trích NS Catarina số 52, 2026)