HÀNH TRÌNH ĐÀO TẠO NỘI TÂM ĐỂ NHẬN DIỆN HAI TIẾNG:
“TIẾNG CHÚA VÀ CÁI TÔI”
Làm thế nào để phân biệt tiếng Chúa và cái tôi? Đó luôn là điều băn khoăn và thao thức mà tôi luôn thao thức đi tìm một câu trả lời cho chính bản thân mình. Trong sự biện phân biệt giữa tiếng Chúa và tiếng vọng của cái tôi là một hành trình đào tạo nội tâm liên tục, đòi hỏi sự tỉnh thức và can đảm đối diện với sự thật. Nơi Thánh Catarina, tôi nhận ra những phương cách cốt lõi để nhận diện hai tiếng nói này.
1. Đào tạo lương tâm: "Chiếc la bàn" định hướng
Thánh Catarina từng nói rằng, lương tâm được đào tạo tốt chính là chìa khóa để nhận ra đâu là tiếng Chúa và đâu là tiếng vang của cái tôi ích kỷ. Thật vậy, khi chúng ta để cho tiếng Chúa mời gọi, chúng ta sẽ có thể chọn lựa những điều đẹp lòng Thiên Chúa hơn là những thành công bề nổi hay điều đẹp lòng người đời. Tiếng Chúa đi vào như một luồng ánh sáng mạnh mẽ soi rọi vào những góc tối chúng ta hay né tránh, và giúp chúng ta nhìn rõ góc khuất đời mình. Ngược lại, khi chúng ta không để cho tiếng Chúa sáng soi vào cuộc đời mình thì những tiếng nói của sự tự tôn cá nhân, danh vọng và sự hưởng thụ sẽ chiếm ưu thế, thôi thúc ta tìm kiếm sự "hiệu quả tức thì", mê mẩn tương tác dựa trên "like" và "view", thay vì chiều sâu của tình yêu.
2. Xây dựng "căn phòng nội tâm" và trau dồi cảm thức của sự tự biết mình
Để nghe được tiếng Chúa, người tu sĩ cần xây dựng một "ngôi nhà tâm hồn" để thực hành sự tự biết mình. Chúng ta nghe được lời hướng dẫn của thánh Catarina về sự thật nội tâm trong chính hồn mình. Sự thật đó là, chúng ta chỉ có thể nghe được tiếng Chúa khi ta dám tháo bỏ mặt nạ, thôi "diễn kịch" trước mặt Chúa và chính mình. Căn phòng nội tâm giúp ta nhận ra sự mỏng giòn của bản thân và tình yêu vô biên của Chúa, từ đó phân biệt được những khát vọng chân thật với những cơ chế tự vệ và biện minh của cái tôi.Thật vậy, khi chúng ta sống trong sự thật thì sẽ có sự thống nhất giữa điều mình tin, điều mình nói và điều mình sống. Ngược lại, nếu chúng ta sống trong “cái tôi của mình” thì thường dẫn đến sự phân mảnh nội tâm, tạo ra khoảng cách giữa lời nói và thực hành trong đời sống.
3. Đối diện với sự cứng lòng và nỗi sợ
Khi chúng ta đối diện với sự "Cứng lòng" và "Nỗi sợ" thì “Cái tôi”: Thường thì chúng ta dễ phản ứng, dựng lên những bức tường phòng vệ khi buộc phải thay đổi điều gì đó. Ở bên trong tâm lý và tinh thần, chúng ta có đó một sự chai cứng và nỗi sợ, quay lưng lại với sự thật và từ chối ánh sáng.
Nhưng tiếng Chúa không bị chặn lại bởi những bất ổn của chúng ta, nhưng luôn ở đó, vang vọng nơi chúng ta lời mời gọi hoán cải và sám hối. Nếu chúng ta dám nghe tiếng Chúa, cũng là lúc chúng ta dám nhìn vào bóng tối của mình mà không chạy trốn, để Chúa chạm vào nơi ta sợ hãi nhất.
4. Nhận diện Chúa qua tha nhân và những điều bình thường
Nơi căn phòng nội tâm, thánh Catarina nhận ra tiếng Chúa. Tiếng Chúa ở nơi một ai đó đang muốn chia sẻ, muốn được nâng đỡ, người đau khổ đang lên tiếng kêu than…
Và nơi mỗi chúng ta, khi căn phòng nội tâm đủ ấm, đủ rộng, Thiên Chúa sẽ làm cho đôi tai chúng ta nhạy bén hơn, đôi mắt của chúng ta dễ trắc ẩn hơn thay vì mù lòa hoặc phán xét với những người đang sống chung quanh mình.
5. Thử luyện qua đời sống cộng đoàn
Đời sống cộng đoàn tựa như những bài kiểm tra để cho thấy chúng ta đang được dẫn dắt bởi tiếng nói nào. Thánh Catarina dạy rằng sự vâng phục trong yêu thương là cách để vượt thắng cái tôi muốn nổi loạn để khẳng định mình. Chính nhờ sự vâng phục chúng ta sẽ dễ nhận ra đâu là tiếng Chúa xuyên qua những thực tại. Một khi tiếng Chúa được vang vọng, chúng ta sẽ có khả năng sống sự thật trong bác ái. Còn một khi, con người nhân danh sự thật để lên tiếng, nhưng lại làm tổn thương tha nhân, làm lu mờ đức ái, điều này chắc chắn phát xuất từ sự kiêu ngạo, từ cái tôi hay ý muốn thống trị người khác.
Để có thể phân biệt tiếng Chúa hay tiếng của cái tôi, chúng ta cần bắt chước thánh Catarina, cố gắng xây cho được căn nhà nội tâm của mình trong Chúa. Càng ở gần Chúa trong chiêm niệm, chúng ta sẽ có được cái nhìn giống như Thiên Chúa nhìn tha nhân, có cái nhìn trong sáng để phân định, đâu là tiếng Chúa, đâu là tiếng ồn của thế gian và cái tôi ích kỷ.
Nt. Maria Phụng Liên
(Trích NS Catarina số 52, 2026)