TỪ CẢM NHẬN ĐẾN HÀNH ĐỘNG
Trong đời sống thường ngày, chúng ta dễ bị cuốn vào nhịp sống bận rộn của học tập, công việc, những trách nhiệm khác nhau v.v… và cả những tiện ích của xã hội công nghệ. Tuy nhiên, sứ vụ giảng thuyết của người tu sĩ Đa Minh mời gọi chúng ta hãy dừng lại, dành những “khoảng lặng” để lắng nghe và cảm nhận nhu cầu của anh chị em, đọc ra những dấu chỉ của thời đại và nhận ra “vùng ngoại biên” ngay trong môi trường ta đang sống và thực thi sứ vụ. Khi chiêm ngắm dung mạo của Đức Giêsu trong Tin Mừng, ta nhận ra lời giảng của Ngài luôn được khởi đi từ sự chạnh lòng, tấm lòng cảm thương với từng hoàn cảnh cụ thể. Trong Tám Mối Phúc, Ngài đã công bố lời chúc phúc: “Phúc cho ai có lòng thương xót, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.” (Mt 5, 7)
Sự phát triển của công nghệ không ngừng đem lại cho đời sống con người rất nhiều tiện ích trong lĩnh vực truyền thông, chăm sóc sức khỏe, học tập, việc làm, sản xuất, cũng như những sinh hoạt trong đời sống xã hội, tôn giáo. Công nghệ trong truyền thông đưa đời sống con người vượt qua ranh giới về địa lý và thời gian. Tuy nhiên, điều nghịch lý là con người lại ít có cơ hội tương tác, tiếp xúc với người khác… vì không thể có “quỹ thời gian” cho mọi việc, mọi cuộc gặp gỡ. Trong một ngày sống, lượng công việc ngày càng tăng nhưng quỹ thời gian vẫn cố định theo vòng quay của kim đồng hồ. Hằng ngày, nhiều sinh hoạt được sắp xếp theo thời gian đã ấn định: thời gian chuẩn bị bữa ăn, làm việc nhà, nghỉ ngơi, đi làm, đời sống tâm linh v.v… Trong Tám Mối Phúc, Đức Giêsu nói lời chúc: “Phúc cho ai có lòng thương xót, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương”. Thiết tưởng nếu mọi việc làm của chúng ta trong mỗi ngày sống đều đã có khung thời gian ấn định, thì có thể sẽ không có khoảng “thời gian trống” để gặp gỡ, tiếp xúc, lắng nghe người khác để có thể hiểu, cảm thông, xót thương và có sự chia sẻ cụ thể từ tấm lòng xót thương.
Lời chúc phúc của Đức Giêsu là lời mời gọi người môn đệ theo Chúa hãy sống lòng thương xót, và lòng thương xót cũng là lời hứa mà Thiên Chúa sẽ ban thưởng cho những ai biết sống theo lời Ngài dạy. Làm sao để cá nhân ta thực lòng cảm nhận sự lầm than, tội lỗi của bản thân và nhận ra lòng thương xót của Chúa, để ta cũng biết sống lòng xót thương trong cung cách ứng xử với anh chị em.
Trên hành trình sứ vụ, Đức Giêsu đã từng “chạnh lòng thương” đám đông dân chúng bơ vơ như chiên không người chăn dắt (Mc 6, 34). Khi sống hoàn cảnh nghèo khổ, không có người thân, không có nơi để nương tựa, bị lạc lõng trong môi trường xã hội thì chắc hẳn ta rất cần được đón nhận, đồng cảm, xót thương. Khi cuộc sống thường nhật của ta quá bận rộn, không còn thời gian để tiếp xúc với anh chị em, thì ta cũng chẳng có cơ hội để cảm nhận tình cảnh đáng thương của tha nhân và tỏ lòng thương xót bằng việc bác ái cụ thể.
Đức Giêsu cũng không giáo huấn đạo lý xa rời đời sống thực tế, Ngài thúc giục các môn đệ tìm phương kế để có bánh nuôi đám đông vì họ đã nghe Ngài giảng ba ngày mà không có gì ăn (Mt 15, 32). Người nghèo khổ, kẻ thiếu ăn, vẫn là bài toán nan giải trong đời sống xã hội, Đức Giêsu cũng không làm phép lạ hằng ngày để cung cấp bánh ăn cho mọi người, để giải quyết tình trạng nghèo đói tận căn. Cuộc sống quanh ta vẫn còn những chênh lệch xã hội, “người ăn không hết, kẻ lần không ra”. Tình cảnh nghèo đói của anh chị em là lời thúc bách mỗi người thực hành bài học đức ái, cảm thương, chia sẻ và liên đới trách nhiệm. Nếu mỗi người ý thức tài nguyên và của cải Chúa ban là để nuôi sống toàn thể nhân loại, và biết sống chia sẻ, liên đới với anh chị em thì có lẽ không còn cảnh người đói ăn, người đau ốm không có tiền chữa bệnh. Theo số liệu thống kê năm 2022 của Ngân hàng thế giới, tại Việt Nam tỷ lệ người sống ở ngưỡng nghèo khổ với mức dưới 3 USD / 1 ngày, là 1,6 % trong tổng dân số khoảng 100 triệu người[1]. Dựa trên những số liệu thống kê cho thấy, số người nghèo đói là số ít trong tổng số người có cuộc sống đủ cơm ăn áo mặc hay giàu có. Nếu trong 100 người mà chưa có tới 2 người thiếu ăn, thiếu mặc, thì việc chia sẻ vật chất để mọi người cùng có điều kiện sinh sống cơ bản xứng hợp với phẩm giá con người là điều khả thi, và đối với người Kitô hữu thì đây còn là bổn phận sống liên đới bác ái với anh chị em.
Thánh nữ Catarina sau những năm tháng ẩn mình trong cầu nguyện, chiêm niệm, Thánh nữ đã đáp lại lời thúc bách của Thầy Chí Thánh để đi ra gặp gỡ người nghèo và bệnh nhân. Thánh nữ tìm thánh ý Chúa qua thầm lặng cầu nguyện và gặp được Chúa qua hình ảnh của tha nhân. Thật không dễ dàng để ta biết dành thời gian cho anh chị em, đặc biệt là người nghèo khổ… những người mà ta dễ cảm thấy khó chịu vì bị quấy rầy, làm phiền… Nếu không có ơn Chúa thì làm sao tôi có thể dành thời gian để lắng nghe, để bày tỏ lòng xót thương anh chị em nghèo khổ bằng việc bác ái cụ thể!
Hơn nữa, Đức Giêsu còn tỏ lòng thấu cảm khi chứng kiến cảnh bà mẹ góa thành Nain than khóc vì sự ra đi của người con trai duy nhất. Sự thương cảm của Ngài không chỉ bày tỏ qua phép lạ phi thường khi cứu người thanh niên “hồi sinh”, nhưng Đức Giêsu còn dành cho người mẹ góa lời an ủi từ tấm lòng: “thôi bà đừng khóc nữa” (Lc 7, 13). Trong thân phận con người, tình cảnh bà mẹ góa thành Nain rất có thể làm Đức Giêsu chạnh lòng nghĩ đến hoàn cảnh của gia đình Thánh Gia. Ngày nay, có những gia đình tuy không thiếu thốn về tài sản, nhưng đời sống gia đình vẫn lầm than và bất hạnh. Họ đến với các Dì để tìm nơi giải bày nỗi lòng “cách an toàn”, mong chờ được lắng nghe, được đón nhận trong sự kiên nhẫn, được đón tiếp cách ân cần, chứ không kỳ vọng các Dì sẽ giải quyết vấn đề “thay cho họ” một cách “mau chóng, nhanh gọn”… Phải chăng đời sống người tu sĩ có sứ vụ chuyển trao lòng thương xót của Chúa đến với tha nhân bằng tấm lòng trắc ẩn, lời cầu nguyện hiệp thông.
Lòng thương xót của Chúa cũng không bỏ qua những em bé đơn sơ có thể làm vướng bận công việc của người lớn. Ngài từng nhắc nhở các môn đệ: “hãy để trẻ nhỏ đến với Ta… rồi Người đặt tay chúc lành cho chúng”. (Mc 10, 13-16). Trong xã hội công nghệ ngày nay, cha mẹ phải dành phần lớn thời gian cho công việc hành chính, không có thời gian để chăm sóc, ở với con em. Trường hợp những em học sinh tuổi tiểu học không thiếu vật chất nhưng thiếu sự chăm sóc đồng hành hằng ngày của cha mẹ là tình trạng chung trong xã hội đô thị hiện nay. Các em học sinh Tiểu học đã được học ở trường phổ thông cả 2 buổi sáng và chiều, nhưng cha mẹ vẫn gởi con ở bán trú trong nhà dòng để được các Dì chăm sóc, được cùng ăn, cùng học, cùng nghỉ ngơi, vui chơi với các bạn thay vì để con em ở nhà một mình… Thiết nghĩ trong môi trường xã hội công nghệ, việc chăm sóc, tương tác, giáo dục trẻ em là điều ngày càng cần được chú trọng trong sứ vụ giáo dục của người tu sĩ.
Trong nhịp sống vội vã của xã hội hiện nay, người tu sĩ chúng ta cũng dễ có nguy cơ đặt sứ vụ dựa trên hiệu quả công việc và tốc độ thời gian, đến mức quên đi giá trị cốt lõi của sứ vụ giảng thuyết: “nói với Chúa và nói về Chúa”. Vì thế, người tu sĩ được mời gọi biết dừng lại để lắng nghe và cảm nhận nỗi lầm than của anh chị em, đồng thời lắng lòng trong cầu nguyện với Chúa để nhận ra mình cần phải làm gì cho tha nhân trong mỗi hoàn cảnh cụ thể.
Nt. Maria Emmanuel Hồng Yến
(Trích NS Catarina số 52, 2026)